Σάββατο, 26 Ιουλίου 2014

Ένα έρημο σπίτι στην Καρδαμύλη

 

  χωρίς τον κυρ- Μιχάλη ( «Πάντυ»)...

 

«[...] Η κατοικία, όπως είχε συμφωνηθεί με το δωρητή, αρκετά χρόνια πριν από το θάνατό του, θα χρησιμοποιείται για τη φιλοξενία ερευνητών, ποιητών και πεζογράφων οι οποίοι επισκέπτονται περιοδικά την Ελλάδα για να εργαστούν. Παράλληλα, για ορισμένα χρονικά διαστήματα το Μουσείο Μπενάκη θα έχει τη δυνατότητα ενοικίασης της κατοικίας προκειμένου να εξασφαλίζει τα έξοδα συντήρησης και φιλοξενίας. Το σπίτι διαθέτει μία μεγάλη βιβλιοθήκη με πολλούς τίτλους και ένα σημαντικό αρχείο».

                                                                                                                                                                         [Το Βήμα]


                                                                             

Δυό ακόμα φορές, πριν από αρκετά χρόνια, είχα ξαναπροσπαθήσει να δω από κοντά το μυθικό για μένα σπίτι. Όλο κάτι συνέβαινε, έπαιρνα λάθος δρόμους κι έπεφτα πάνω σε ιδιοκτησίες και ξενώνες που έκοβαν την πρόσβαση στη θάλασσα. Τα ’χει αυτά η Μάνη.  Την τελευταία φορά όμως κόντεψα να πέσω πάνω στον ιδιοκτήτη του σπιτιού: «Α! ο κυρ-Μιχάλης μόλις πριν λίγο πέρασε από δω!» μου είπε ο κρεοπώλης του στην Καρδαμύλη. «Με τα πόδια φυσικά… Τώρα θα ’χει φτάσει σπίτι του».

«Ο κυρ- Μιχάλης» (έτσι τον αποκαλούσαν και μ’ αυτό το όνομα τον ήξεραν οι Μανιάτες συντοπίτες του για εξήντα σχεδόν χρόνια κι όσοι τον συναναστράφηκαν «στο βουνό») ήταν βέβαια ο Πάτρικ -«Πάντι»- Λη Φέρμορ, ο διάσημος αυτός άνθρωπος με τα χαρακτηριστικά του λόγιου και του ήρωα. Η Καρδαμύλη έγινε ο τόπος του και σπίτι του το έξοχο απόκτημα στην περιοχή  Καλαμίτσι, που κατά την  δεκαετία του ’60 έκτισαν με πέτρα τεχνίτες της περιοχής, που δούλεψαν κάτω από την καθοδήγηση του αρχιτέκτονα Νίκου Χατζημιχάλη. Εκεί έζησαν ως το θάνατό τους ο Πάτρικ και η Τζόαν. Ένα σπίτι κόσμημα, απ’ όπου πέρασαν έλληνες και ξένοι άνθρωποι των γραμμάτων και της πνευματικής ελίτ. 


Εν συντομία: ο υμνητής της Μάνης, ο εγγλέζος ήρωας του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου που έφτασε από την Ολλανδία στην Κωνσταντινούπολη οδοιπορώντας στα δεκαοκτώ του, που αγωνίστηκε στην Αντίσταση κατά των Γερμανών σε Κρήτη και ηπειρωτική Ελλάδα κι έφερε σε πέρας την σύλληψη στην Κρήτη του γερμανού στρατηγού Χαίνριχ Κράιπε, που διέπλευσε κολυμπώντας -μιμούμενος τον Μπάυρον- στα 69 του χρόνια τον Ελλήσποντο, που «βούτηξε» ως το μεδούλι  στην ουσία της Ελλάδας, κατάλαβε τους σύγχρονους Έλληνες, διάβασε Μυθολογία, άγγιξε τη θρησκεία τους, ταξίδεψε πολύ κι έγραψε πλήθος βιβλίων, μεταξύ των οποίων και τη μνημειώδη του «Μάνη», φεύγοντας στα 96 του χρόνια το 2011 μας άφησε κληρονομιά (στο Μπενάκειο Ίδρυμα) και το σπίτι του.
 
Αυτή τη φορά πλησίασα από την παραλία. Έμεινα θαμπωμένος μέσα στο μεσημέρι από την ομορφιά του τοπίου. Σ’ αυτόν τον κολπίσκο θυμάμαι -στον οποίο κατεβαίνει κανείς από μια ιδιωτική πέτρινη σκάλα- κάποτε έβαζαν με την Τζόαν ένα τραπέζι μαζί με δυο καθίσματα μέσα στη θάλασσα κι έχοντας τα πόδια τους μέσα στο νερό έπιναν σε ευλογημένες και γαλήνιες νύχτες με φεγγαράδα το κρασί τους -που τοσο αγάπησε ο Πάτρικ (άλλος αυτός ένας λογος που με έκανε να τον αγαπώ περισσότερο). 


 
                                                                                                        




Τώρα στην παραλία έβλεπα ένα μικρό κοπάδι από παρδαλούς ανθρώπους που απολάμβαναν τον ελληνικό ήλιο και τη θάλασσα. Τίποτα βέβηλο αλλά κάπως φτηνό. (Ωστόσο όμως ζωντανό…) 







                                                                                           


 



Η σκάλα που προσπαθήσαμε να την ανέβουμε ήταν φραγμένη σε ένα υψηλότερο σημείο της μ’ ένα μικρό κάγκελο δεμένο πρόχειρα με σύρμα.








 


Πήγαμε από την πάνω μεριά και πλησιάσαμε μέσα από έναν ελαιώνα την είσοδο του σπιτιού. Εικόνα σιωπηλής εγκατάλειψης…



Σκεφτόμουν σε ποιά ρίζα ελιάς στο κτήμα του ο Φέρμορ να ’χει άραγε αποθέσει την τεφροδόχο του άτυχου φίλου του -και εξαίρετου συγγραφέα- Μπρους Τσάτουϊν, που συνήθιζε να πετά πάνω από τα κύματα, κάνοντας σέρφινγκ στα ανοικτά του Μεσσηνιακού κόλπου υπό το βλέμμα της Ιωάννας Χατζηνικολή, κι είχε ζητήσει ή στάχτη του ν’ αναπαυτεί σ’ αυτό το κτήμα όταν θα "τέλειωνε" χτυπημένος από το AIDS


Έφευγα και είχα στο μυαλό μου τις καλες κ' αγαθές προθέσεις του Μπενακείου, που απ’ όσο γνωρίζω όμως στα οικονομικά του δεν διατηρεί πια καμιά ευρωστία, και σκεφτόμουν τι κόπος, τι χρήμα, τι μέριμνα χρειάζεται για να συντηρηθεί αυτό το σπίτι εκεί κάτω...
  

Και φοβήθηκα πολύ. 
Καθώς σκέφτηκα την τύχη κάποιου άλλου σπιτιού στην Αθήνα: της οικίας Αλέξανδρου Ιόλα… 
Που συλήθηκε με βάρβαρο τρόπο και καταστράφηκε. 
Και τώρα δεν υπάρχει πια…

                        Ο Πάτρικ -"Πάντυ"- Λη Φέρμορ [1915-2011] στο σπίτι του στην Καρδαμύλη.  (Το Βήμα)


                                                                                    [Φωτογραφίες: Νώντας Τσίγκας -Καλοκαίρι 2014]

4 σχόλια:

  1. Αλίμονο, τι περιμένει μετά απο εμάς, τα όσα με κόπο στήσαμε και χτίσαμε...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μονο με το -αποστομωτικό- χιούμορ του κοινού μας φίλου μπορώ ν' απαντήσω Νίκο μου:

      [...] "Έρχεται καταπάνω μου μια νταλίκα και παρόλο που θα την κλωτσήσω, θα με συνθλίψει.
      Προς το παρόν γειά σας. Θα συναντηθούμε προσεχώς στον ουρανό".

      Μάρκος Δραγούμης (Απ' το ημερολόγιο ενός ονειροπόλου - στη συλλογή "Άχθος Αρούρης" -ποιήματα /πεζά 2011-2013).

      Διαγραφή
  2. η άποψη της χώρας μας για το τι θεωρεί πολιτισμό, γίνεται αντιληπτή από το ότι διαθέτει ξεχωριστό υπουργείο πολιτισμού.
    και με τι υπουργούς ! ....διαμάντια

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αν περίμενε από αυτούς κανείς Δημήτρη μου...

      Μονάχα έναν θυμάμαι, κάποτε με δέος, στην μεταπολιτευτική κουλουβαχαταρία.
      Το όνομα αυτού: Κωνσταντίνος Τρυπάνης!
      Και βεβαια ο πολιτισμός πτεροφυεί και διασώζεται ερήμην της πολιτικής και των πολιτικών αδαμάντων (εξ αιτίας τους όμως πολλάκις ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΕΤΑΙ ΚΑΙ ΘΝΗΣΚΕΙ...)

      Διαγραφή