Τετάρτη, 21 Ιανουαρίου 2015

Αsh Wednesday


"Tετάρτη των Τεφρών" και ...Τετάρτη προ των εκλογών...Kι επειδή ο (έλλην) Φοίνιξ...αναγεννάται εκ της τέφρας του, συνειρμικά κινούμενος, απόσπασμα κοινοποιώ  -εξαιρετικής μετάφρασης- του πολυσχιδούς όντος που ακούει στο όνομα Νίκος Δήμου.



                                             Gertrude Kasebier Pastoral 1905, Photogravure
                                                                              (in: Alfr. Stieglitz, Camera work, 
 The complete photographs TACHEN ).



                                              I

Γιατί πια δεν ελπίζω να γυρίσω πάλι
Γιατί πια δεν ελπίζω
Γιατί πια δεν ελπίζω να γυρίσω
Ποθώντας του ενός τη χάρη, του άλλου το σκοπό
Γιατί πια δε μοχθώ να μοχθώ για πράγματα σαν αυτά
(Γιατί ο γέρικος αετός ν’ απλώνει τα φτερά;)
Γιατί να πενθώ
Τη χαμένη δύναμη της καθημερινής βασιλείας;

Γιατί δεν ελπίζω να γνωρίσω πάλι
Την ανάπηρη δόξα της σίγουρης ώρας
Γιατί δε θα σκεφθώ
Γιατί γνωρίζω πως δε θα γνωρίσω
Τη μια αληθινή μεταβατική δύναμη
Γιατί δε μπορώ να πιώ
Εκεί όπου ανθίζουν δέντρα, και τρέχουν ρυάκια,
   γιατί δεν υπάρχει τίποτα πάλι


Γιατί γνωρίζω πως ο χρόνος είναι πάντα χρόνος
Και ο τόπος πάντοτε και μόνο τόπος
Και ό,τι είναι πραγματικό είναι μόνο για ένα χρόνο
Και μόνο για ένα τόπο
Χαίρω που τα πράγματα είναι όπως είναι και
Απαρνιέμαι το ευλογημένο πρόσωπο
Και απαρνιέμαι τη φωνή
Γιατί δεν μπορώ να ελπίσω πως πάλι θα γυρίσω
Άρα χαίρομαι, έχοντας να οικοδομήσω κάτι
Για να χαρώ
Και προσεύχομαι στο Θεό να μας σπλαχνισθεί
Και προσεύχομαι να μπορέσω να ξεχάσω
Αυτά τα θέματα που μέσα μου υπερβολικά συζητώ
Υπερβολικά ερμηνεύω
Για ότι έγινε, που δεν είναι να ξαναγίνει
Ας μην είναι η κρίση για μας πολύ βαρειά

Γιατί αυτά τα φτερά δεν είναι φτερά για πτήση
Αλλά μονο βεντάλιες να κάνουν αέρα
Αέρα που έιναι τώρα μικρός και στεγνός
Μικρότερος και στεγνότερος από τη θέληση
Δίδαξέ μας να νοιαζόμαστε και να μη νοιαζόμαστε
Δίδαξέ μας την ησυχία.

Προσευχηθείτε για μας τους αμαρτωλούς τώρα και 
    την ώρα του θανάτου μας
Προσευχηθείτε για μας τώρα και την ώρα του   
    θανάτου μας.   


       
T.S. Eliot, από τo "Η Τετάρτη των Τεφρών", 
Μτφρ. Νίκος Δήμου, "Ξένα ποιήματα", Νεφέλη 1982. 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗ 
Όποιος ενδιαφέρεται να εμβαθύνει περισσότερο σ' αυτό το σκοτεινότερο (κατά δική του ομολογία) ποίημα του Eliot, μπορεί να καταφύγει στην απέραντη ελιοτική βιβλιογραφία. Χωρίς αυτήν, η μετάφραση θα ήταν αδύνατη). Οι σημειώσεις μου φωτίζουν μόνο μεταφραστικά θεματα. Για λεπτομερή ανάλυση των στίχων θα χρειάζονταν πολλές σελιδες. "Η Τετάρτη των Τεφρών" είναι η πρώτη μέρα της Σαρακοστής των Δυτικών. Είναι ημέρα μετάνοιας -ο ιερέας ζωγραφίζει με στάχτη ένα σταυρό στο μέτωπο των πιστών.

Προσωρινός τίτλος (στην πρώτη δημοσίευση 1928): "Perch'io non spero".
Ο πρώτος στίχος είναι μετάφραση του πρώτου στίχου της "Ballata" του Ιταλού ποιητή Guido Cavalcanti (1255-1300): Perch'io non spero di tornar giammai (γιατί δεν ελπίζω να γυρίσω ποτέ). Ακολούθησα το perche (γιατί) και όχι το because(επειδή), μια και στη δημοτική ταυτίζονται.
Τέταρτος στίχος: Από το σονέτο XXIX του Σαίξπηρ.
Τελευταίοι στίχοι: από το Ave Μaria της καθολικής λειτουργίας.




                     T. S. Eliot reading Ash Wednesday

3 σχόλια:

  1. Αγαπητέ Νώντα
    απείρως καλύτερο (πιο κοντά στο πρωτότυπο 'Because I do not hope to turn again. Because I do not hope. Because I do not hope to turn. Desiring this man's gift and that man's scope. I no longer strive to..') αλλά και στην Ελιοτική γλώσσα, μιά και αυτά τα 'γιατί' μάλλον παιδικό πόνημα θυμίζουν:

    «Επειδή δεν ελπίζω να ξαναγυρίσω

    Επειδή δεν ελπίζω

    Επειδή δεν ελπίζω να γυρίσω

    Λαχταρώντας το χάρισμα του ενός και τη φήμη του άλλου

    Δεν αγωνίζομαι πια ν' αγωνιστώ για τέτοια πράγματα

    (Γιατί ν' απλώνει τα φτερά του ο γέρικος αετός;)

    Γιατί να πενθώ

    Τη χαμένη δύναμη της συνηθισμένης βασιλείας;



    Επειδή δεν ελπίζω να ξαναγνωρίσω

    Την αδύναμη δόξα της θετικής ώρας

    Επειδή δε σκέφτομαι

    Επειδή γνωρίζω πως δε θα γνωρίσω

    Τη μόνη αληθινή πρόσκαιρη δύναμη

    Επειδή δε μπορώ να πιω

    Εκεί, που δέντρα ανθίζουνε και τρέχουνε βρυσοπηγές, εφόσον

    τίποτα δε γίνεται ξανά



    Επειδή γνωρίζω πως ο χρόνος είναι πάντοτε χρόνος

    Και ο τόπος πάντοτε και μόνο τόπος

    Κι αυτό που είναι τωρινό μόνο για μια φορά είναι τωρινό

    Και μόνο για έναν τόπο

    Χαίρομαι που τα πράγματα είναι όπως είναι και

    Απαρνιέμαι την ευλογημένη μορφή

    Και απαρνιέμαι τη φωνή

    Επειδή δε μπορώ να ελπίζω πως θα ξαναγυρίσω

    Χαίρομαι λοιπόν, έχοντας να καταπιαστώ με κάτι

    Που να μου δίνει χαρά



    Και προσεύχομαι στο Θεό να μας ελεήσει

    Και προσεύχομαι ώστε να μπορώ να ξεχάσω

    Τα ζητήματα αυτά που με τον εαυτό μου πάρα πολύ τα συζητώ

    Πάτα πολύ να εξηγώ

    Επειδή δεν ελπίζω να ξαναγυρίσω

    Ας αποκριθούν αυτές οι λέξεις

    Γι' αυτό που έγινε να μην ξαναγίνει

    Είθε η κρίση να μην είναι πολύ βαριά για μας



    Επειδή ετούτα τα φτερά δεν είναι πια φτερά για να πετούν

    Πατά μόνο ριτίδες να χτυπούν τον αέρα

    Τον αέρα που τώρα είναι εντελώς μικρός και ξερός

    Πιο μικρός και πιο ξερός κι από τη θέληση

    Δίδαξέ μας να φροντίζουμε και να μη φροντίζουμε

    Δίδαξέ μας να μένουμε ήρεμοι.



    Προσευχήσου για μας τους αμαρτωλούς τώρα και στην ώρα

    του θανάτου μας

    Προσευχήσου για μας τώρα και στην ώρα του θανάτου μας.



    "Η Τετάρτη των Τεφρών - T.S. Eliot"

    μετάφραση Κλείτος Κύρου - Ύψιλον/Βιβλία

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Tην έχω υπόψη μου φυσικά και την συγκεκριμένη μετάφραση Δάφνη μου (στην έκδοση των "ύψιλον-γραμμάτων") και δεν αντιλέγω φυσικά στ' ότι ο Κύρου έκανε μια από τις πιο σοβαρές προσεγγίσεις πάνω στον Έλιοτ. Όμως ακουγοντας και τον Έλιοτ να διαβάζει νιώθω πως τη μουσική και το ρυθμό στο ποίημα την κατεκτησε και την ανέδειξε ο Δήμου πολύ καλύτερα!


      Διαγραφή
  2. Δεν γνωρίζα την μετάφραση Κύρου όταν έκανα την δική μου - πριν 45 χρόνια. Επιμένω ότι το δισύλλαβο "Γιατί" ανταποκρίνεται καλύτερα από το "Επειδή" στην ρυθμική απόδοση του δισύλλαβου "Because". Επίσης δεν νομίζω πως ο Έλιοτ θα χρησιμοποιούσε το βουκολικό "βρυσοπηγές"...

    ΑπάντησηΔιαγραφή