…μπορώ άνετα να παίξω το επόμενο τάβλι μου. Γνωρίζοντας
πως η ζωή είναι κάποιες στιγμές τραγική, κάποιες
στιγμές ακατανόητη και κάποιες στιγμές υπέροχα όμορφη
Νίκος Δήμου, από το οπισθόφυλλο του βιβλίου
Τον Δεκέμβριο του 2025 είχαμε την 7η έκδοση του βιβλίου Το απόλυτο και το τάβλι του Νίκου Δήμου, αυτή τη φορά από τις εκδόσεις Πατάκης, που εκδίδουν-ανατυπώνουν συστηματικά το έργο του εδώ και πολλά χρόνια.
Ο πολυγραφότατος και πολυδιαβασμένος, εξαιρετικός και ελευθεριόφρων, Έλληνας με τις ποικίλες (και όλες θαυμαστές του ιδιότητες), που τάφερε η τύχη να έχω την τιμή να λογαριάζομαι ανάμεσα στους φίλους του, φρόντισε να κλείσει τον κύκλο των δημοσιεύσεων επανεκδίδοντας αυτό το μικρό φιλοσοφικό δοκίμιο γύρω από τους Σκεπτικούς – τον σκεπτικισμό και τον δογματισμό.
Η αμέσως προηγουμένη –όπως και η ισόβια ανησυχία του και μέριμνα– αφορούσε την υπεράσπιση της επιστήμης και την αντίσταση στον ανορθολογισμό (Η αντίδραση στον Δαρβίνο και άλλα 13 ετερόδοξα κείμενα, Πατάκης Μάρτιος 2024). Εννοείται πως τον παρακολουθώ στενά από τότε που, μαθητής στο Λύκειο, αγόρασα τη Δυστυχία του να είσαι Έλληνας. Μισός αιώνας πέρασε από τότε και δεν έχω αλλάξει γνώμη για τον Νίκο Δήμου. Προπάντων τον αγαπώ και αυτό ίσως δεν με κάνει τόσο αντικειμενικό. (Το ότι τον σέβομαι κι όλας όμως, με κάνει). Δυσκολεύομαι καμιά φορά να τον κατατάξω αν είναι ποιητής, λογοτέχνης, δοκιμιογράφος, φιλόσοφος, (sic) opinion maker…Είναι αναγεννησιακός τύπος ανθρώπου καταλήγω και αυτό μου αρκεί… Και σημαίνει.
Μεταφέρω εδώ από το βιβλίο ένα απόσπασμα από το κεφάλαιο «Φιλανθρωπία και ανθρωπιά» (σελ. 82-91). Καλοκαιράκι ζεστούτσικο έχουμε, να σάς ανοίξω την όρεξη μαζί με το καρπούζι και το τάβλι σας να ’χετε παραμάσχαλα κι αυτό το μικρό βιβλίο κάτω από τη τέντα ή το πλατάνι:
Μιλά για τον δογματισμό:
...η αρρώστια είναι ενδημική. Η γνώση των ορίων και των αδυναμιών μας είναι η πραγματική αρχή της σοφίας. Σε μια εποχή όπου –παρά τον θρίαμβο του σκεπτικισμού στη φιλοσοφία– έχουμε έξαρση του δογματισμού σε ιδεολογίες κάθε τύπου, ένα πυρρώνειο καθάρσιο είναι απόλυτα επιβεβλημένο.
Στην οίηση του δογματικού ο σκεπτικός αντιτάσσει την ταπεινότητα του σωκρατικού ουδέν οίδα. Στην απόκοσμη ψυχρότητά του αντιπαραθέτει την ανθρωπιά, την απλότητα και το χιούμορ. Θα μπορούσατε να σκεφτείτε δύο ανθρώπινους τύπους πιο διαφορετικούς από τον αφηρημένο Έγελο και τον πολύ συγκεκριμένο Montaigne; Toν Montaigne τον λαίμαργο, τον φιλήδονο, τον εραστή των βιβλίων και των γάτων, τον τρομοκρατημένο από τον θάνατο; Η διαφορά ανάμεσα στον Ακινάτη και στον Hume δεν είναι τόσο στη σκέψη όσο στο γεγονός πως ο Hume, όταν κουραστεί από την άκαρπη φιλοσοφική αναζήτηση, την παρατάει και το ρίχνει στο τάβλι. Και το γράφει: «Ευτυχώς συμβαίνει, αφού η λογική αδυνατεί να σκορπίσει τα σύννεφα, η φύση να ασχολείται μ’ αυτόν τον σκοπό και να με θεραπεύει από τη φιλοσοφική μελαγχολία και την παράκρουση, είτε χαλαρώνοντας αυτή την τάση του νου, είτε με κανένα πάρεργο και ζωντανή εντύπωση στις αισθήσεις, που σβήνουν όλες αυτές τις χίμαιρες. Γευματίζω, παίζω ένα παιχνίδι τάβλι, συζητάω και χαίρομαι με τους φίλους μου. Και όταν μετά από τρεις ή τέσσερις ώρες διασκέδασης ξαναγυρίζω σ’ αυτούς τους διαλογισμούς, φαίνονται τόσο κρύοι και τραβηγμένοι και γελοίοι, που δεν μου κάνει καρδιά να ξαναμπώ μέσα τους παραπέρα»…
