«ἄλλους ἔσωσεν, ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι»

(τρέχοντος χειμώνος απολογισμός)

-Πού 'σουν μάγκα το χειμώνα

πού την είχες την κρυψώνα;

-Ήμουνα στη γη βελόνι, βρε, 

που πατάς και σ' αγκυλώνει!

                                                [ένα ρεμπέτικο]

Στο βογατσιώτικο ιδίωμα συναντούμε -με όλα του τα συναφή- το ρήμα  σώζω με μια κάπως αλλόκοτη σημασία... Λέμε: «Έσουσις;» Που σημαίνει τέλειωσες; ή «Άσουτα λόγια», «άσουτα πράματα». Σημαίνει αναλόγως: Πληθώρα, «ποταμός», ατελείωτα, πολλά, ακατάσχετα...

Έτσι λοιπόν λέω κι εγώ τώρα, πως: έσουσα πια τρία βιβλία... Πως τέλειωσα δηλαδή τη δουλειά μου -τις υποχρεώσεις μου μαζί τους. Το «γιορτάζω» λοιπόν μ' αυτήν την ανάρτηση στον «χαρτοκόπτη» μου!

Στα μεν δυο πρώτα βιβλία, αυτά του φίλου Παναγιώτη Πούγγουρα (το ένα τυπώθηκε τον Δεκέμβριο του 2017 ενώ το άλλο τον Φεβρουάριο του 2018 -κοντά 180 σελίδες το καθένα τους) αναλογεί σχεδόν πέντε μηνών δουλειά. Στήσιμο και επιμέλεια των βιβλίων δική μου μαζί και του εξαίρετου φίλου γραφίστα Αλέξανδρου Παπάζογλου)-πλήρης εποπτεία της έκδοσης και σε κάθε της λεπτομέρεια. Μερικές δεκάδες φωτογραφίες δικές μου επίσης, σαν κι αυτήν του εξωφύλλου, τραβηγμένες στην [Αγία] Πετρούπολη παλαιότερα, εικονογραφούν -επιτυχώς θέλω να πιστεύω-  την έκδοση. 

Τα συγκεκριμένα βιβλία αποτελούν ιδιωτική έκδοση του συγγραφέα τους. Κι αφού δεν προορίζονται για το εμπόριο θα πάνε χέρι με χέρι. Για τον γύρω κόσμο ίσως θα είναι σαν να μην έχουν υπάρξει. Δεν τίθεται λοιπόν κάποιο ζήτημα ικανοποίησης της ματαιοδοξίας μου ή «προβολής» μέσ' απ' αυτά.  Αγάπη και μεράκι μοναχά κίνησαν αυτήν μου την -κατά τεκμήριο «απονενοήμενη»- πράξη... σε καιρούς που ο ιδιωτικός χρόνος καθόλου δεν περισσεύει αν με εννοείτε -και όχι μόνον όσοι είστε γιατροί!- αλλά όλοι όσοι στέκονται στα  ...«περίχωρα» της ηλικίας μου. 

Στο τρίτο βιβλίο, «Πέφτοντας στην τρύπα του λαγού», του λαμπρού, και εις το διηνεκές αγαπημένου, συναδέλφου στο πεδίο της Νευρολογίας -κλινικού γιατρού και ακαδημαϊκού δασκάλου- Allan Η. Ropper (που συνυπογράφει το βιβλίο αυτό με τον ...μαθηματικό Brian David Burrell), η ...μοίρα ήταν που μ' έστειλε κοντά. Στην 2η -αναθεωρημένη- ανατύπωση του βιβλίου βρέθηκα με ρόλο επιστημονικού επιμελητή και μεταφραστή μαζί. Οι λόγοι της εμπλοκής μου εξηγούνται ωραιότατα από τα λόγια του Allan Ropper που θα δείτε παρακάτω...

Τώρα που τα κοιτάζω και τα φυλλομετρώ...  «Αξιζε!» λέω.

Βιβλίο  ΠΡΩΤΟ:

Πάνου Θ. Πούγγουρα, Όταν βλασταίνουν οι τάφοι... - Σκέψεις στα νεκροταφεία της Αγίας Πετρούπολης, σελ. 176,  Εκδόσεις Εχέδωρος-2017.  ISBN: 978-960-92120-1-4

[...] Ποιόν άλλο δρόμο θεωρεί κάποιος καλύτερα σηματοδοτημένο, ώστε να πηγαίνει με περισσή ευκολία πάνω και κάτω από την ίσαλο γραμμή της σημερινής παρουσίας; Αν οι κάτω αποτελούν το κατακάθι της κλεψύδρας, αυτή ουδέποτε αναστρέφεται, αν οι επάνω μεταγγίζουν τον χρόνο τους στη λησμονιά με κάθε κύκλο του ήλιου, πετρώνει ο ίσαλος φλοιός και το όριο ανάμεσα στα περασμένα και στα μελλούμενα είναι το αμετάκλητο του θανάτου, μονοπάτι φαίνεται το κοιμητήρι που πηγαίνει πάνω και κάτω τη μνήμη^. και όπου μνήμη εκεί και συνέχεια. Κάθε τάφος και μια άγκυρα, δίχως την ελπίδα επανεκκίνησης. Πέραν του τάφου λάμπει μόνον η αθανασία_. Όταν υπάρχει… 

 [από το οπισθόφυλλο του βιβλίου].

Βιβλίο  ΔΕΥΤΕΡΟ:

Πάνου Θ. Πούγγουρα, Εργαστήριο Φυσιολογίας, σελ. 174,  Εκδόσεις Εχέδωρος-2018.     ISBN: 978-960-92120-2-1

  

 

Πίσω από τα πειραματόζωα  ακτινογραφούνται οι άνθρωποι. Στο κτίριο του εργαστηρίου τοιχογραφείται η ιστορία  σχεδόν πενήντα χρόνων της μεταπολεμικής Θεσσαλονίκης.  Πότε η ματιά αρμαθιάζεται στο σύνολο, πότε λύνεται στην μονάδα. Το σοκάκι δομεί την πόλη, το πειραματόζωο αποδομεί τον άνθρωπο… 

[από το "αυτί" του βιβλίου].

 

[…] Οι βάτραχοι, ο σκύλος και η γάτα καρδαμωμένοι και φροντισμένοι για τις ανάγκες του πειράματος, βρίσκουν τρόπο και κλουβί για τη ζωή τους με τις παραμέτρους της εύνοιας της τύχης κατά την άποψη των. Ο χρόνος είναι που διαλανθάνει για την στιγμή του θανάτου, όπως και στην φυλακή των καταδικασμένων σε θάνατο, λες και οι ελεύθεροι τον έχουν διασφαλίσει..  

[από το οπισθόφυλλο του βιβλίου].

Βιβλίο  ΤΡΙΤΟ:

Δρ Άλαν Χ. Ρόπερ & Μπράιαν Ντ. Μπαρέλ, ΠΕΦΤΟΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΤΡΥΠΑ ΤΟΥ ΛΑΓΟΥ- Ένας διάσημος νευρολόγος εξηγεί το μυστήριο και το δράμα των παθήσεων του εγκεφάλου Εκδόσεις ΡΟΠΗ 2018, σελ. 256, ISBN: 978-618-5289-12-6

[...] Αυτό που πραγματικά θέλω  είναι να ξεκολλήσουν [ενν. οι ειδικευόμενοι/ το ιατρικό επιτελείο] από τις οθόνες και να πάνε να κάτσουν δίπλα στο κρεβάτι του ασθενούς, να του μιλήσουν και να εξετάσουν αυτόν αντί για τα πίξελ που τον απεικονίζουν. «Θα σας προσφέρω ένα μικρό παράλληλο στοίχημα» προσθέτω. «Δεν πιστεύω πως η μαγνητική υψηλής ευκρίνειας πρόκειται να μας βοηθήσει εδώ. Έχετε όλα τα δεδομένα, τεστ και απεικονίσεις, και ακόμα δεν έχετε καταφέρει να βρείτε τι συμβαίνει. Αυτός είναι και ο λόγος που η νευρολογία είναι η βασίλισσα των ιατρικών ειδικοτήτων.»
«Όχι ο βασιλιάς;»
«Όχι, είναι βασίλισσα, γιατί η βασίλισσα είναι κομψή, και η νευρολογία είναι το τελευταίο κομμάτι της ιατρικής στο οποίο η προσωπική ικανότητα σύνθεσης προσθέτει αξία στον θεραπευτή, καθώς, παρά την ύπαρξη όλων αυτών των γκάτζετ, στην ουσία δεν υπάρχουν διαθέσιμα τεστ. Ο μόνος τρόπος να το λύσετε αυτό είναι μιλώντας στον ασθενή.» 

[απόσπασμα από το 1ο κεφάλαιο].

 

«Eπιστρέφει από ιατρικές επισκέψεις οίκοι»

Με αφορμή το αφιερωμένο στον ποιητή Τάκη Σινόπουλο  τεύχος [αριθ. 19] του περιοδικού  Ο ρ ο π έ δ ι ο που κυκλοφόρησε αυτές τις μέρες.

 Eπιστρέφει από ιατρικές επισκέψεις οίκοι.

Φωτογρ. Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλος / copyright Η.Χ.Π. & Οροπέδιο

"ΤEΣΣΕΡΑ δισεκατομμύρια μέτρα σκοτάδι πάνω από τη γη, από νωρίς διαβολεμένη η νύχτα, κι εδώ στο συνοικιακό ιατρείο, μια μικρή κόλαση με 10-15 πρόσωπα, έρχονται κι άλλοι κι άλλοι, περιμένουν απαιτητικά, πεισματικά κι αντιπαθητικά εκνευρισμένοι απ’ την αρρώστεια τους, εκνευρισμένοι που περιμένουν, που όταν έρθουν και καθήσουν απέναντί μου στο γραφείο γυρεύουν και τούτο και το άλλο, καθυστερούν όπως οι προηγούμενοι, μιλάνε ακατάπαυστα, επιμένουν πως πρέπει να προσέξω με ιδιαίτερη φροντίδα  την περίπτωσή τους, γυρεύουν να τους εξηγήσω τα πάντα, δηλώνουν πως τρέφουν απεριόριστη εκτίμηση στο πρόσωπό μου, κολακεία και συμφεροντολογία κοιτάζουν ν’ αρπάξουν ό,τι μπορούν  ̶ φάρμακα, βεβαιώσεις, άδειες, παροχές ̶   ό,τι μπορέσουν. Eίμαι λιώμα, πολτός από την κούραση, τόνα τσιγάρο πάνω στ' άλλο, καφές πάνω στον καφέ, όμως το μυαλό δουλεύει, παίρνει στροφές, ακονισμένο, σπιθίζει. Στα λόγια μου συμπάθεια κι αδιόρατος σαρκασμός και κατανόηση και ασιχτίρ και καλοσύνη. Στο κάτω της γραφής άνθρωποι είναι κι αυτοί.

Βδέλλες είναι. Ο καθένας αδειάζοντας από μέσα του υποκρισίες και συμπλέγματα, σπουδαιοφάνεια κι εγωϊσμούς, υστερίες, επιθυμίες καταπίεση, μηδαμινότητα και πάθος. Και ψεύτες και διπρόσωποι και κόλακες σιχαμεροί, σιχαμένοι, άντρες και γυναίκες, ακόμα και νεα παιδιά. Τσιγάρο, καφές, προσοχή, ένταση. Το ηλεκτρικό φως άφθονο, αποκαλυπτικό, ξεσκεπάζει ασκήμιες, πλαδαρότητα, βρωμιά της αρρώστιας, σημάδια της φθοράς. Ολάκερη η μπόχα του ανθρώπινου κορμιού, η αθεράπευτη ανθρώπινη μπόχα. Κι απέξω η νύχτα ψυχρή, ο αέρας ψυχρός και καθαρός, ονειρεύεσαι παγερά ακρογιάλια του χειμώνα, γυμνά χωράφια αστεροφώτιστα κι εσύ να περπατάς ως τα χαράματα, μονάχος με το σκύλο σου ψηλά στον ουρανό".

[Τάκης Σινόπουλος, από το ΝΥΧΤΟΛΟΓΙΟ 4] 

"Πικρή εξομολόγηση εις εαυτόν ενός γιατρού. Ανίερη. Απροσχημάτιστα βλάσφημη. Το λειτούργημα-επάγγελμα στο μεταίχμιο -το σύνδρομο burn-out - ο γιατρός μόνος..." Αυτά σκεφτόμουν όταν το πρωτοδιάβασα και συχνά θέλοντας και μη ξαναγυρνούσα σ' αυτό (εμπράκτως ζώντας την κάθε του λέξη...), κάποτε αναπολώντας αυτόν τον μοναχικό περίπατο ένα παγερό βράδυ στον ουρανό... Ευχή θανάτου- ευχή οριστικής λυτρωτικής απόδρασης...( Ή μήπως ο σκύλος ήταν η Ποίηση;)

Πόσο εύγλωττα συνταιριάζει το παραπάνω απόσπασμα με την φωτογραφία  αυτή του Ηλία Χ. Παπαδημητρακόπουλου που της όρισε και τον τίτλο ["Επιστρέφει από επισκέψεις οίκοι"...]. Αυτή μαζί με μερικές ακόμα φωτογραφίες του ποιητή, τραβηγμένες από τον φίλο και συμπατριώτη του Η.Χ.Π., συνθέτουν το  μικρό οκτασέλιδο φωτογραφικό λεύκωμα του αφιερώματος: Ο Τάκης Σινόπουλος φωτογραφημένος από τον Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλο. Στιγμές ιδιωτικές σε ώρες σχόλης και στιγμές συντροφικότητας, συναντήσεων...  

Το αφιέρωμα στα "εκατό χρόνια από τη γέννηση του Τάκη Σινόπουλου", με έκταση 142 σελίδων, σε ένα απολαυστικό + χορταστικό τεύχος 255  σελίδων, επιμελήθηκε ο ποιητής  και εκδότης του Οροπεδίου Δημ. Κανελλόπουλος. 

Γράφουν πολλοί και μη εξαιρετέοι στο αφιέρωμα αυτό. Στέκομαι ειδικά στον Ηλία Παπαμόσχο που χαρακτηρίζει στο κείμενο του -ποιητικά και εύστοχα πολύ- τον Τάκη Σινόπουλο "πλοηγό της ηδονής και χαρτογράφο της οδύνης", "οδοδείκτη και χάρτη, γεωγράφο του θανάτου"...

Το "Οροπέδιο" επιμένει ευθαρσώς. Επιτυχώς...

"Με εξώφυλλα από μαύρο μαροκινό δέρμα..."

Μια έκθεση χαρτών στο Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών 
AΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ (1685-1687), Στους χάρτες του Λουδοβίκου IΔ'

Στις 15 Ιανουαρίου 2016, κατά την πρώτη επίσκεψή μας στην Τρικόγλειο Βιβλιοθήκη της ΒΚΠ του ΑΠΘ, εντοπίστηκαν τυχαία, στα επάνω ράφια, οι μεγάλου μεγέθους χειρόγραφοι γαλλικοί χάρτες του Αρχιπελάγους, δεμένοι με επιμέλεια σε τόμο και προσεκτικά φυλαγμένοι σε αντιόξινη θήκη. Την πρώτη μας έκπληξη από τον χειρόγραφο τίτλο στο εξώφυλλο RECUEIL DES CARTES DE PARTIE DES ILES DE L' ARCHIPEL GREC par le Sieur RASEAU [ΣΥΛΛΟΓΗ ΧΑΡΤΩΝ ΜΕΡΟΥΣ ΤΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ υπό του Κυρίου RASEAU] και από το λαμπρό χωρίς χρονολόγηση περιεχόμενο ακολούθησε αμέσως η αξιολόγηση του περιεχομένου του Recueil Raseau, ως σημαντικού ευρήματος [...]. 

Αυτά αναφέρει στο εισαγωγικό σημείωμα της έκδοσης* που συνοδεύει την έκθεση των 39 χαρτών των μηχανικών του γάλλου "βασιλιά Ήλιου", Λουδοβίκου IV, Raseau [υλικό της Κεντρικής Βιβλιοθήκης ΑΠΘ/Τρικογλείου Βιβλιοθήκης] &  Pétré [της Service historique de la Défense - Vincennes ] η ψυχή αυτής της παρουσίασης, ο ομότιμος καθηγητής Ανωτέρας Γαιωδεσίας & Χαρτογραφίας ΑΠΘ κ. Ευάγγελος Λιβιεράτος.

Τα νησιά του Αρχιπελάγους παρελαύνουν σε αυτήν την απολύτως εικαστική αναπαράσταση-χαρτογράφηση του 17ου αιώνα με προοπτικές απόψεις από το καράβι και απεικονίσεις κρίσιμων δομών -διάδρομοι πρόσβασης, οχυρώσεις, λιμένες, έργα υδροδότησης, φάροι, οικισμοί- και με αποτύπωση των ακτογραμμών σε ολόκληρο το σύμπλεγμα με συστηματικές βυθομετρικές ή άλλες επιπεδογραφικές απεικονίσεις και πληροφορίες [Μήλος, Κίμωλος, Πολύαιγος, Σίφνος, Σίκινος, Φολέγανδρος, Ίος, Ηράκλεια, Σχοινούσα, Αντίπαρος, Δεσποτικό, Στρογγυλού, Πάρος, Κύθηρα, Ελαφόνησος, Νάξος, Κέα, Κύθνος, Σύρος, Γυάρος,  Τήνος, Μύκονος, Δήλος κλπ].

Τί μας αποκαλύφθηκε μεταξύ άλλων με την ευκαιρία της παρουσίασης αυτής της τόσο γοητευτικής "ανακάλυψης"; 

Πρώτα, το ότι στην Βιβλιοθήκη του ΑΠΘ φιλοξενούνται 1.3 εκατομμύρια τόμοι βιβλίων!

Δεύτερον, ότι η Τρικόγλειος Βιβλιοθήκη του ΑΠΘ [δίκαια χαρακτηρίζεται ως "κιβωτός του ελληνισμού"], μοναδικό έργο [έργο ζωής] του ευπατρίδη καπνεμπόρου και συλλέκτη από την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου Γιάγκου Τρικογλίδη, δωρημένη το 1963 σε 116 κιβώτια συνολικού βάρους 10 τόννων, "μεταφράζεται" πλέον σήμερα σε 14.012 τόμους βιβλίων και 3.500 περίπου αντικείμενα και έργα τέχνης [λιθογραφίες, πίνακες, χάρτες, φωτογραφίες,  λάβαρα, σημαίες, πορσελάνες, προσωπικά αντικείμενα κλπ]. Μέσα σ' αυτόν τον πολιτισμικό πλούτο ανακαλύφθηκε κι "ο θησαυρός" ...ξεχασμένος σε κάποιο ψηλό ράφι και δεμένος σε μαύρο μαροκινό δέρμα , μέσα στη αντιόξινη θήκη του!

Το ευγενές πάθος του συλλέκτη και οι οξυδερκείς, απολύτως ειδικοί -όσο και ευαίσθητοι-  εκτιμητές της αξίας  του υλικού που αυτός συγκέντρωσε, σε μια απολύτως ευτυχή συνεκδήλωση.

Λεπτομέρεια σε χάρτη της έκθεσης: Ο Άνεμος στο διακοσμητικό δείχνει ...υπήνεμον λιμένα.

*AΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ (1685-1687) , Στους χάρτες του Λουδοβίκου IΔ'
Τρικόγλειος Βιβλιοθήκη - Βιβλιοθήκη & Κέντρο πληροφόρησης-Α.Π.Θ.
σελ. 132 Εκδόσεις ΖΗΤΗ, 2018, ISBN 978-960-243-708-7



 

"Η Μακεδονία...

...είναι [Ί]μια και ελληνική!"


Σημ. Βέβαια δεν αρκεί να είναι Ίμια. 
      Θα πρέπει και να φαίνεται...

Λυτρωτικές ...μετονομασίες!

[από Άρτης σε ....Novartis!]
 

Είμαστε δυο είμαστε  τρεις είμαστε χίλιοι δεκατρείς. Τα μεγάφωνα στο Σύνταγμα. (Και ο  ουρανομήκης Μίκης...)

«Κάνετε λάθος! Ακριβώς 140.000 είσασταν» απεφάνθη η ΕΛΑΣ, από το ελικόπτερο κατοπτεύοντας. Ο δριμύς Κοτζιάς διεφώνησε και μ' αυτούς: «120.000 ακατέβατα!» γνωμόδοτησε. (Ο Μάρδας άλλα...)

«Τον κακό σας τον καιρό! Διά’λε τ’ς απολυμάρες σου... Ενάμισι εκατoμμύριο ούτε  ένας λιγότερο!»  υπερθεμάτισε πληθωρικός μαγκουροφόρος-βρακοφόρος Κρης, ύστερα απο 1453 μεταβρασμένες τσικουδιές (συμπεριλαμβανομένων και όσων κατηνάλωσεν εις το πλοίον της γραμμής...).

Το όνομα της βορείου γείτονος μπήκε προσωρινά στο συρτάρι. (Αλλά κάπου μεταξύ Γκόρνα και Νόβα θα τα βρούμε στο τέλος). 

Το Αιγαίον βέβαια ...τουρκομαχαλάς πλέον! Το καλοκαίρι 'ισως θα χρειάζεται διαβατήριο για τα Δωδεκάνησα (ίσως και για τους πιο κοντινούς προορισμούς  και πάλι αυτό να χρειαστεί στους Έλληνες αν όλα πάνε σύμφωνα με το σχέδιο του Αλλάχ...). 

Όμως εφευρέθη λύσις για την απάλυνσιν των απογοητεύσεων των χειμαζομένων αυτοχθόνων! Διάσημος για το γυναικοκτόνο γεφύρι του  Νομός της Ηπείρου, στην προσπάθεια να αποφύγει να χορέψει με το ζόρι ...τσάμικο, μετονομάζεται εσπευσμένα σε NΟV ...ARTIS. Ο νυν  πρωθυπουργεύων μάλιστα κατάγεται από εκεί και θα χειριστεί μάλλον επιδεξίως και αυτό το ζήτημα...