(Διότι και ο Θανάσης Διαμαντόπουλος «δε χαρίζει κάστανα!»)
Mόλις είχε τελειώσει ο σύντομος, πλην όμως αιματηρός λίαν, Δεύτερος Βαλκανικός Πόλεμος. Γράφει ό Ίων Δραγούμης στο Τετράδιό του, στις 26 Ιουλίου 1913:
[...] Ἔτσι
καί πρίν γίνει ὁ δεύτερος πόλεμος τοῦ 1913, ὁ πόλεμος μέ τούς Βουλγάρους, ὁ
κύριος Πρόεδρος ἔλεγε σ’ ὅσους τοῦ μιλοῦσαν γιά τά μέρη τῆς Θράκης καί τῆς
Μακεδονίας πού ἔπαιρναν οἱ Βούλγαροι ἐνῶ εἶναι Ἑλληνικά: «Πότε τέλος πάντων (Quo
usque tandem[1])
θά πάψετε τά ὄνειρα πού ἔχετε; Τί θά ποῦν οἱ Σέρρες, Δράμες, Καβάλες;» Ὅμως αὐτές
οἱ «Σέρρες, Δράμες, Καβάλες» (πού τίς ὀνόμαζε τόσο περιφρονητικά στόν
πληθυντικό σά σύμβολο πού ἐσήμαινε τά ἀξιοκατάκριτα «ὄνειρα» τοῦ ἔθνους πού
στηρίζονται σε τόση πραγματικότητα), αὐτές πού σέ σκότιζαν τόσο ἐσένα, κύριε
Βενιζέλο, αὐτές ἀνάγκασαν τό ἔθνος νά μπεῖ πάλι στα αἵματα καί νά κάνει τόν
πόλεμο τόν Ἑλληνοβουλγαρικό. Ἄν ἦταν «ψέματα» τά ὄνειρα, πῶς τάχα ἀνάγκασαν τό ἔθνος
νά σκοτώνεται γι’ αὐτά; Καί τί εἶδος ψέματα εἶναι αὐτά πού βάζουν στά αἵματα
μιά φυλή;[2]
Και σχολιάζει [ΕΔΩ] και τον Ίωνα των «“κρυμμένων ημερολογίων”» και τους …«σχολιαστές» του έργου του, ο καθηγ. Θάνος Βερέμης:
[…] Παρά τις αλλεπάλληλες αποτυχίες του ο Ίων εξακολουθεί να συγκινεί κάποιους σχολιαστές του έργου του όπως ο Νώντας Τσίγκας, επιμελητής των «“κρυμμένων” ημερολογίων», και ο Χρήστος Γιανναράς [ΕΔΩ], ο οποίος επικαλείται τους χαρακτηρισμούς του Ίωνα για να ασκήσει κριτική στον Βενιζέλο.
[…] Και συνεχίζει ο Ίων με τη μοναδική του ικανότητα να μπερδεύει και να μπερδεύεται ο ίδιος: «Έτσι και πριν γίνει ο δεύτερος πόλεμος του 1913, ο πόλεμος με τους Βουλγάρους, [ κλπ. κλπ. βλ. παραπάνω]
Καημένε Ίωνα, με τις προβλέψεις σου, σε ποια χώρα βρίσκονται σήμερα η Δράμα, οι Σέρρες, η Καβάλα και χάρη σε ποιον πολιτικό ηγέτη;
Στο αποκαλυπτικό, και κατά την ταπεινή μας άποψη αρκούντως καταβαραθρωτικό του Βενιζέλου (και του βενιζελισμού επομένως), βιβλίο του Χωρίς Στέμμα- Η αβασίλευτη του Μεσοπολέμου- Ανατομία ενός ιστορικοπολιτικού ατυχήματος, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Πατάκη, ο καθηγ. Θανάσης Διαμαντόπουλος, στις σελ. 61-62, σημειώνει:
Εν πρώτοις υπήρξε η «σημαδιακή» πρόταση του Βενιζέλου, που υποβλήθηκε και προς τον Βασιλιά με δύο υπομνήματα, στις 11 και 17 Ιανουαρίου του 1915: Η χώρα μας να παραχωρήσει στη Βουλγαρία τον νομό Δράμας - Καβάλας. (Συνήθως γράφεται τον «νομό Καβάλας», ωστόσο επρόκειτο για τον νομό Δράμας, στον οποίο ανήκε και η επαρχία Καβάλας έως το 1924 που αυτή έλαβε αυτόνομη υπόσταση νομού.) Αυτό έναντι ασαφών συμμαχικών υποσχέσεων για αντισταθμιστική μελλοντική/μεταπολεμική παραχώρηση στην Ελλάδα εκτεταμένων μικρασιατικών εδαφών που θα αποσπώντο, εφόσον αποσπώντο, από την Τουρκία, μετά την προσδοκώμενη ήττα των συμμάχων της, δηλαδή των Κεντρικών Αυτοκρατοριών. Στόχος της πρότασης ήταν οι δύο όμορες χώρες, Ελλάδα και Βουλγαρία, να μπορούν -παρά τα αντιτιθέμενα συμφέροντά τους και τις συγκρουόμενες εδαφικές βλέψεις τους- να συνυπάρξουν ως σύμμαχοι στους κόλπους της Αντάντ... Ήταν η εποχή που η εξωτερική πολιτική του Βενιζέλου συμπυκνωνόταν στη φράση-«αξίωμα»: «παντί τρόπω πρέπει να εκμαιεύσωμεν προτάσεις δια την είσοδόν μας εις τον πόλεμον»... Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία ήταν αναμφίβολα υψηλού διεθνοπολιτικού κινδύνου, δεδομένου πως τα προσδοκώμενα από τον Κρητικό ηγέτη και «προσφερόμενα» από τους συμμάχους στην Ελλάδα μικρασιατικά εδαφικά ανταλλάγματα, για τη συγκεκριμένη άμεση παραχώρηση εθνικού εδάφους, ήταν αμφίβολα και εξαρτημένα από προϋποθέσεις που ουδείς γνώριζε αν θα συνέτρεχαν τελικά […]
Αξίζει να σημειωθεί ότι το γεγονός αυτό στάθηκε το πρώτο σε μια αλυσίδα συμβάντων που οδήγησαν στον καταστροφικό από κάθε άποψη Εθνικό Διχασμό.
Ελπίζω πως μου επιτρέπεται τώρα δικαίως να ρωτήσω: Ποιος λοιπόν υπήρξε στ’ αλήθεια ο «καημένος» με τις «αλλεπάλληλες αποτυχίες» και ποιος ο «ορθολογιστής» -«πραγματοποιός-πραγματιστής»; Ποιος ο οραματιστής και ποιος ο πράγματι «ανεδαφικός»;
[1] Quo usque tandem abutere, Catilina, patientia nostra?: Για πόσο ακόμα, Κατιλίνα, θα εξαντλείς την υπομονή μας; (Από τον Πρώτο λόγο κατά Κατιλίνα του Κικέρωνα.)
[2] Ίων Δραγούμης, Τα «κρυμμένα» ημερολόγια, Οκτώβριος 1912 - Αύγουστος 1913, Εισαγωγή-Επιμέλεια-Σχόλια: Νώντας Τσίγκας, Πατάκης 2021, σελ. 257-258.
