«Αήττητοι καιροί ήρξαντο ανίστασθαι»

ΜΙΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ 

[AΠΟ ΤΟ ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΑΡΧΕΙΟ ΙΩΝΑ ΔΡΑΓΟΥΜΗ/ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ-ΓΕΝΝΑΔΕΙΟΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ]

Ο Νίκος Καζαντζάκης, είχε ονομάσει τον Ίωνα «αστραπή στην άκρα του γκρεμού μας». Αρκετά χρόνια μετά τον θάνατο του Δραγούμη καθώς αναφέρονταν σ’ αυτόν, έβρισκε πως υπήρξε ένας […] εξαίσιος, όλο αντικρουόμενες δυνάμες και υψηλές ανησυχίες ανθρώπινος τύπος […] ένας άνθρωπος που οι έλληνες έπρεπε να θαυμάζουν αν ήθελαν να δημιουργήσουν έναν αληθινά νεοελληνικό πολιτισμό […] ενώ επίσης εμφατικά έγραψε: [ο Δραγούμης υπήρξε] ένας από  τους δυο ανθρώπους που περισσότερο τίμησα και αγάπησα στη ζωή μου (ο άλλος ήταν ο Πέτρος Βλαστός). 

Στο «Συμπόσιό» του ο Καζαντζάκης πλέκει το εγκώμιο του Κοσμά (δηλαδή του Ίωνα Δραγούμη):

 […] Πολλές βολές, βγαίνοντας άυπνος στο σκοτάδι, αγνάντευα κατά τη θάλασσα κ’ έκραζα δυνατά τ’ όνομά σου. Ήξερα πως και συ αγρυπνούσες και φώναζες κ’ έβλεπα το λύχνο σου να φέγγει μέσα στη νύχτα της Ελλάδας σαν άστρο.

Όλοι έσκυβαν φιλόδουλοι, ανάπνεαν το μολεμένο αέρα του κοπαδιού, ζεμένοι στο μάγγανο μιας ταπεινόχαρης ζωής. Εσύ μόνο δε βολευόσουν εύκολα. Οι συμβιβασμοί δεν ταίριαζαν στην αψηλή σου φύση κ’ είπες μια μέρα, περιφρονώντας το χαμογέλιο των φρόνιμων: «Εγώ θα σώσω την Ελλάδα!»[…]

[…] «Εγώ θα σώσω την Ελλάδα, στοχαζόζουν, θα πει «εγώ θα σώσω την ψυχή μου».

[…] Μια μέρα, θυμάσαι, μου ’γραψες, όταν λαβωμένος αγωνιούσες σ’ ένα ηπειρώτικο κατώι: «Είμαι ο τράγος της Παλαιάς Διαθήκης, που φορτωμένος στα διπλά νεφρά του τα κρίματα αλάκερου λαού, τραβάει κατά την έρημο να σκοτωθεί.» 

Τις μέρες αυτές «συναντήθηκα» και με την παρακάτω σύντομη επιστολή του Νίκου Καζαντζάκη, προς τον Ίωνα Δραγούμη, με ημερομηνία 10-7-1915. Ευχαρίστως την κοινοποιώ: 

Σίφνος, Μοναστήρι Παναγιάς του Βουνού

Αγαπητέ μου κ. Δραγούμη, μια λέξη από τη Σίφνο για να Σας πω τι έντονα Σας θυμούμαι^. πόσο η ύπαρξή Σας γιομίζει πλήθος επιθυμίες μου. Εδώ που μου ζώνει τα νεφρά η θάλασσα^. που χαίρομαι την ψυχή μου^.  την αναπνέω όλη σα να στέκομαι σε κορφή βουνού, νιώθω την «φυγήν μόνον προς μόνον» που λέει τελειώνοντας το έργο του ο Πλωτίνος. Πέρυσι πηγαίνοντας από Μοναστήρι σε μοναστήρι στο Άγιον Όρος βρήκα σ’ ένα χειρόγραφο τις λέξεις: «Αήττητοι καιροί ήρξαντο ανίστασθαι»* και ευτύς σας θυμήθηκα και είπα: Αχ! τι ελαφρά που είναι η ανώτατη ευθύνη! πόσο εύκολα μπορείτε Σεις κ’ ένα δυό άλλοι να τη σηκώσετε αλάκαιρη. Ο Άνθρωπος γεννήθηκε για να σπα τα σύνορα^.  να δίνει σχήμα στη «montana cera»**. Και πρέπει να το λέμε ο ένας στον άλλο γιατί έτσι σα να δίνομε το λόγο μας –σαν τίμιοι άνθρωποι δε θα το παραβούμε. Από την Παναγιά του Βουνού, αλήθεια, Σας θυμούμαι σα να Σας αγγίζω^. ζω μαζί με Σας με ό,τι καλήτερο γνώρισα ή έζησα στη ζωή μου. «Εν τω υπερώω της ησυχίας καθεζόμενος» νοιώθω ως την άκρα των νυχιών μου να φεγγοβολά ο Θεός^.  δεν είμαι καθόλου χωρισμένος απ’ όσους αγαπώ, νοιώθω μόνο την ανάγκη να τους το μηνήσω.

Ν. Καζαντζάκης

10-7-15

*Αήττητοι καιροί άρχισαν ν' ανασταίνονται

** βουνό από κερί

ΣΗΜ. Το προσωπικό αρχείο του Ίωνος Δραγούμη σώζεται και διατηρείται στην Γεννάδιο Βιβλιοθήκη (Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών Αθηνών. Ψηφιοποιημένα τμήματα  του Αρχείου, βρίσκονται ΕΔΩ.   Στη διεύθυνση [ΚΛΙΚ ΕΔΩ] βρίσκονται τα περιεχόμενα του ΑΡΧΕΙΟΥ ΙΩΝΑ ΔΡΑΓΟΥΜΗ, ενώ ψηφιοποιημένη ολόκληρη σχεδόν η αλληλογραφία του βρίσκεται ΕΔΩ.

Οίνος ...οιωνός...

Στο φίλο μου Μανώλη Γιούρη, άξιο- μάχιμο γιατρό 
του Bad Hersfeld στη Γερμανία και την σύζυγό του Βίπκε
που πέρασαν με γρίπη  την πρωτοχρονιά τους...

Το μπουκάλι σκονισμένο ανασύρθηκε από την κοίτη του (την ειδική θέση στη κάβα των κρασιών...). Η ετικέτα ξεκόλλησε και γλίστρησε στα χέρια μου...

Είπα στους φίλους παρουσιάζοντάς το: "Όταν αυτό το κρασί μπήκε στο μπουκάλι εμείς είμασταν στο 4ο έτος της ιατρικής... Ο μεγάλος μου γυιός γεννήθηκε έξη χρόνια ύστερα απ΄αυτό... ο μικρός έντεκα... Ούτως ή ' άλλως πάντως, έχουμε ένα κρασί που έχει διανύσει τον μισό κύκλο μιας ανθρώπινης ζωής με διάρκεια στον μέσο όρο. Η εμπειρία μου μέχρι τώρα μου λέει πως ύστερα από τόσες βόλτες-μετακομίσεις επί μετακομίσεων που εχει υποφέρει αυτό το κρασί οι πιθανότητες να είναι ακόμα  ζωντανό  είναι φίφτυ φίφτυ..."

Έβγαλα αργά το μολύβδινο φύλλο γύρω απο το στόμιο, προσεκτικά βύθισα το τιρμπουσόν και ο φελλός -απογοήτευση μεγάλη!- χαλαρός, γλίστρησε χωρίς καμμιά αντίσταση μέσα στο μπουκάλι. Από το ίζημα που είχε σχηματιστεί κατάλαβα πως είχε φαγωθεί και λιώσει με τα χρόνια και τα υπολείμματά του κοίτονταν τώρα σαν λάσπη στον πάτο του μπουκαλιού γύρω από τον "κλέφτη" (την γυάλινη εσοχή που σχηματίζεται στη βάση).

Σούρωσα το κρασί και το μετάγγισα σε γυάλινη καράφα με πλατιά βάση ν' αναπνεύσει... Μύρισα  το περιεχόμενο κάπως "κουμπωμένος" αλλά σχεδόν αμέσως, με ικανοποίηση έσπευσα να δηλώσω πως η ...τυμβωρυχία στα βάθη της κάβας μου  είχε  αποφέρει "ικανοποιητικό αποτέλεσμα "! 

Λίγη ώρα αργότερα, στα ποτήρια έρρεε κρασί δυνατό, διαυγές με όμορφο πορφυρό χρώμα και  γεμάτο-γευστικό σώμα. Ένα ...σωσμένο κρασί συντρόφεψε τη Πρωτοχρονιά μας.

Αμήν να σωθούμε και εμείς φέτος... Και υγείαν εύχομαι.  Πάντα τέτοια... 
(χικ... χικ... διότι... ακολούθησαν και άλλες... ε π ι τ υ χ ε ίς  ανασύρσεις και καταναλώσεις... Τί να λέμε τώρα...).

Quo vadis?

[επί τω Νέω Έτει...]

Πεζόδρομος Αγίας Σοφίας -Παραμονή Χριστουγέννων... [ΦΩΤ.  Ν.Τ.]

 
[...] Γνώρισα πρωϊνά, απογεύματα, βραδυές,
Με κουταλάκια του καφέ μέτρησα της ζωής μου τις στιγμές
Γνωρίζω τις φωνές που σβήνοντας
                           αφήνουνε τον στεναγμό να ξεψυχήσει
Σκεπάζονται απ' τη μουσική σ' ενα δωμάτιο πίσω
Έτσι με τι θάρρος να τολμήσω;

Κι όλα τα μάτια γνώρισα, όλα τα 'χω γνωρίσει-
Μάτια που καθηλώνουνε σε σχήμα τύπων φραστικών
Κι έτσι σχηματισμένος, σε καρφίτσα τεντωμένος
Όταν είμαι καρφωμένος και σαν έντομο στο τοίχο    
                                                             ζαρωμένος
Τότε πως μπορώ ν' αρχίσω
Ν' αραδιάζω τα ξεφτίδια έργων μου και ημερών;
                     Kαι πώς να συνεχίσω; 

T.S. Eliot, Το ερωτικό τραγούδι του Τζ. Άλφρεδ Προύφροκ, Μτφρ. Άλκης Άβερμπαχ.

Εκτός σχεδίου...

Ο ποιήσας δια των χειρών αυτού ζωγράφος την φάτνη απέφυγε να συμπεριλάβει στην ιστόρηση της εικόνας ζώα. 

Μια και δυο λοιπόν οι καλές μου -νωχελικές μα άγρυπνες- παραστέκουν εξ ευωνύμων τη Γέννηση, μέτοχοι του γεγονότος αλλά και ως καταγγελτικές (της καλλιτεχνικής αγνοίας) παρουσίες...

Σκιά βουβή εγώ,  το δεξί μου χέρι υψώνοντας  στο σημείον του σταυρού μη θαρρείτε πως... Μα το κινητό προτείνοντας, με την μαγική κάμερα της απαθανατίσεως της στιγμής, με αρωγό το ωραίον και αιώνιον  φως της δύσεως [όπως θα 'λεγε κι ο αδικοσκοτωμένος Ίων Δραγούμης]...

Ένα κοτσύφι...

                                                                         ‒ Οι αναμνήσεις σου είναι στη θέση τους;

                                                                      Πάνω σε ποιό στοχασμό έχασες την ισορροπία σου;

                                                             

                                                                                                            Νίκος Παναγιωτόπουλος, Πορθμείον 

                                                                                                              –από το «Σύσσημον ή Τα Κεφάλαια» –

Ούτε μισό ευρώ το κιλό. Και τάχει -λέει- αυτός "σωστά ζυγισμένα". Δε χρειάζεται ξανά. Το τι λογιώ πορτοκάλια θα σου τύχουν είναι και λίγο θέμα αμοιβαίας -κάπως τυφλής- "εμπιστοσύνης" προς τον μεσήλικα ρομά...

Έτσι όμως νιώθω πως γινόταν πάντοτε. Στεκόταν το φορτηγό χαμηλά στη στροφή "στα Πηγάδια" στο χωριό κι άνοιγε, ο εξ Άργολίδος νεοαφιχθείς, την τέντα αφήνοντας να φανούν τα πολύτιμα πορτοκάλια σε μεγάλες σακκούλες... Μ' ένα τάλιρο αγόραζες "μια δεκάκιλη". Έπαιρνε τον κατήφορο η γιαγιά μου και σε λίγο ανέβαινε ξανά πίσω κρατώντας -σαν μικρό παιδί, κουπανούσκα στην αγκαλιά της- τα πορτοκάλια.  Στο σπίτι ξεδιαλέγαμε τα σάπια...

Μια μέρα που 'χε ρίξει και κάμποσο χιόνι, θυμάμαι, την έβλεπα ν' ανεβαίνει αργά ισορροπώντας με δυσκολία την αλλαγή στο κέντρο βάρους στο σώμα της που προκαλούσε η γεμάτη σακκούλα.  Με τα χρυσά πορτοκάλια κοντά στο πρόσωπο, και ντυμένη τα θρηνητικά της μαύρα, σιγοπατούσε πάνω στο χιόνι αργά στο καταχείμωνο μέσα. 

Δεν ξέρω γιατί αλλά μου έμοιασε έρημο κοτσύφι που ερχόταν αργά προς το μέρος μου. Με  χρυσό ράμφος  και μαύρο βερνίκι το στιλπνό του πτίλωμα. Σαν να είχα μισόκλειστα τα μάτια μου θαρρώ και  σχεδόν ονειρευόμουν αυτήν την μάλλον εξπρεσιονιστική σκηνή. 

Όπως και τώρα: Με μισοκλεισμένα επίτηδες τα μάτια κοιτάζω το σταματημένο φορτηγό του πλανόδιου πωλητή πορτοκαλιών μέσα από το αμάξι μου. Σε κάποιο φανάρι υποχρεωτικά ακινητοποιημένος για λίγο.  Και σαν να ονειρεύομαι εκείνα τα Χριστούγεννα... Κι ώσπου... κάτι πιο χριστουγεννιάτικο δεν έχω να σας γράψω. Και μαζί τόσο περήφανο, αυτοθυσιαστικό, γενναίο, υψηλόβαθμης και πολυτίμητης ψυχικής θέρμης -με τόση αγάπη και δοτικότητα- ιστορημένο [από Εκείνην!]  αλλά και την κοφτερή μοναξιά της εικόνας που θυμάμαι:

[...] Ανέζη τότε εν ταις ολίγαις στιγμαίς εκείναις της χαράς και της διαχύσεως εις  τον στυγνόν εκείνον θάλαμον όλος ο κόσμος ο παρελθών, ένας πολύ ωραίος κόσμος, ως είναι ωραία η ζωή, ένας κόσμος εύχαρις και φαιδρός, οπού ακόμη δεν τον είχε σβήσει με την κρύαν σκιάν του το θλιβερόν γήρας. [...]*

Μια μαυροφορεμένη γυναίκα που ανηφορίζει με δυσκολία κρατώντας πορτοκάλια σφιχτά στον κόρφο της για να τα πάει στο σπίτι. Σαν άφοβο κοτσύφι πάνω στο χιόνι. Τα Χριστούγεννα  να πλησιάζουν. Κι εγώ κοιτάζω πίσω από το τζάμι.

* Αλεξάνδρου Μωραϊτίδου, Ψυχοσάββατον, από τα "Διηγήματα".

Περίθαλψη... αρκτικόλεξων

Στο 'πα και το '66 ένα βράδυ βροχερό
θα 'μαι μακριά σου τότε που θα ψάχνεις για γιατρό.

Διονύσης Σαββόπουλος, Τραγούδι 

Τα πολυιατρεία του  "ΙΚΑ" σε μια νύχτα (βράδυ της 31 Δεκεμβρίου 2011 προς το πρωΐ της 1ης Ιανουαρίου 2012) βαφτίστηκαν ως "πολυατρεία ΕΟΠΥΥ". Εκτός από τις ταμπέλες, που εσπευσμένως αντικαταστάθηκαν στα κτίρια απανταχού της επικράτειας, η αλλαγή έγινε σε ορισμένες περιπτώσεις αισθητή και με ...δριμύ ψύχος. Το μισό πχ κτίριο στον Εύοσμο συνέχιζε να φέρει το όνομα ΙΚΑ [στεγάζονταν διοικητικές υπηρεσίες] ενώ το αλλο μισό "πολυιατρεία του ΕΟΠΥΥ". Ο φωστήρας τότε διευθυντής της μονάδας  έκλεισε -τηρώντας το "γράμμα του νόμου" για την περιστολή στις δαπάνες των οργανισμών - τις βάνες θέρμανσης προς ...τα πολυϊατρεία του ΕΟΠΥΥ με αποτέλεσμα οι γιατροί, για περισσότερο από ένα μήνα, να προσέρχονται με τα αερόθερμα του Κωτσόβολου υπό μάλης στην εργασία τους. Τα απογεύματα μάλιστα -καθώς  "έπεφταν" σωρηδόν οι ασφάλειες από υπερφόρτωση- είχαν κανονίσει οι ίδιοι φέρνουν μαζί τους και μερικές 10αρες από δαύτες για να αντικαθιστούν τις καμμένες...

Ύστερα καθώς το μεγαλεπήβολο σχεδιο της Π.Φ.Υ. [Πρωτοβάθμιας ΦροντίδαςΥγείας!] άρχισε να υλοποιείται απολύθηκαν -αζημίως για το κράτος- 3500 ειδικευμένοι γιατροί, με πάνω απο 20 χρόνια υπηρεσίας ο καθείς, και το όνειρο του Αδών[ε]ιδος Γεωργιάδη έλαβε σάρκα και οστά καθώς οι μονάδες μετονομάσθηκαν, με καινούργιες και πάλι ταμπέλες, σε  "Μονάδες ΠΕΔΥ" ["Πρωτοβάθμιου Εθνικού Δικτύου Υγείας"! /ουάουοου. Σου έρχεται να κραυγάσεις από ενθουσιασμό...]. Στις μονάδες αυτές λέγεται πως υπάρχουν πλέον ελλείψεις ακόμα και στα αναλώσιμα των εκτυπωτών με τους οποίους εκδίδονται συνταγές, παραπεμπτικά και γνωματεύσεις...

Κόσμος πάει κι έρχεται... Άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους οι "επικουρικοί γιατροί. Νέοι επί το πλείστον επαγγελματίες που δεν κατάφεραν "να την κάνουν" -ακόμα...-  εις την ξένην... με πλήρη και αποκλειστική απαχόληση αμοιβόμενοι με 800 ευρώ το μήνα. Για 8ωρη πενθήμερη απασχόληση. 

Προχθές πληροφορήθηκα πως, ο θαυμάσιος μικρός μάγος Αλέξης, έβγαλε από το καπέλο του 3 [!!!] μονάδες του νέου φορέα που πλέον ονομάζεται ΤΟ.Μ.Υ. ["Τοπικές Μονάδες Υγείας"- Χαίρετε και αγαλιάσθε!]  τις οποίες και εγκαινίασε -στο πιτς φιτίλι- στην περιοχή του Ευόσμου Θεσσαλονίκης.

Θα μου πει κάποιος -δικαίως- πως ιδιοτελή και ταπεινά είναι τα κίνητρα μου που γαυγίζω [διότι ανήκω στους απολυμένους!]. Ενδεχομένως... Όμως αυτό καθόλου δεν με εμποδίζει να φωνάξω με παρρησία πως άλλο πράγμα η "Πρωτοβάθμια Περίθαλψη" στην πράξη και άλλο το ξεφούρνισμα κάθε τρεις και λίγο διάφορων ακαλαίσθητων αρκτικόλεξων για λαϊκή κατανάλωση. 

Διότι όπως γνωρίζουμε όλοι μας πολύ καλά: "Mε τις πορδές... δεν βάφονται αυγά..."

Με τις Υγείες μας!

ΒΛΕΠΕ ΣΧΕΤΙΚΑ

«Άκρα του τάφου σιωπή» [γραφει ο  Aristogeton]

Η Υγεία στην "Προκρούστεια κλίνη"

Θάνατος είναι

 "Η μετεξέλιξη του ΕΟΠΥΥ"...