Νίκου Καρούζου επίσκεψις...

Ημερολόγια μοναστικής περιόδου

["ὡς στρουθίον μονάζον ἐπί δώματος"]

 

 

Κοιτάζοντας τις απέναντι κορυφές των... πολυκατοικιών, που κρύβουν επιμελώς τον χιονοσκεπή Όλυμπο, επιτείνεται η φαιά και πνιγηρά, κατά επεισόδια υποτροπιάζουσα, συναίσθησις της περιχαρακώσεως, της ορνιθοποιήσεως, του ενσταυλισμού μας εν γένει. Η αντικουνουπική σίτα κατεβασμένη, σαν κοτετσόσυρμα, επιδρά εμφατικώς  στα ανωτέρω...

    Και να σου τον τότε καταφθάνει, αγχώδης και ασθμαίνων, ο Νίκος Καρούζος, φορώντας κουστούμι ανοικτού σιέλ χρώματος, λινό, ανοιξιάτικο ολότελα αταίριαστο  με την εποχή, και με ένα μικρότατο υπό μάλης βιβλιάριον σελίδων μόλις 22 εν όλω. Τιτλοφορείται "Μεταφυσικές εντυπώσεις απ’ τη ζωή ως το θέατρο" (εκδόσεις Άψινθος, 1966).

     Σιωπηλός μου το παραδίδει ανοικτό στη σελίδα 17. Υπομειδιά πικρότατα και απομακρύνεται αθόρυβα με μια απότομη νευρώδη μεταβολή. Με είχε ακούσει, υποπτεύομαι, να σκέφτομαι δυνατά μουρμουρίζοντας πως "το πρώτο που θα βλάψει ανεπανόρθωτα ο ελεεινός covid-19 θα είναι η ανθρωπινότητά μας". Και προσέτρεξε να συνεισφέρει στη στιγμή καταλλήλως:

[…] Έχουμε ν’ αντιμετωπίσουμε τον οριακό απελπισμό, τον πλέον υποστασιωμένο. Η φρικίαση και ο μηδενισμός της ανθρωπινότητας, θάλεγα πως ισοφαρίζουν το βίωμα που θα προκαλούσε κάποιο αδήριτο στέρεμα της θάλασσας, ως το σημείο να γίνει σκληρή στεριά ολάκερος ο βυθός της.

Η ανθρώπινη παρουσία και ο σκουπιδοτενεκές αξιώνονται την ίδια στάθμη, είναι πραγματικότητες εφάμιλλες, όλα είναι απελπιστικά εφάμιλλα στον κόσμο, με μονάχη ─κι θα ήθελα να μην την ξεχάσουμε─ διαφορά, πως αντίθετα μ’ έναν άνθρωπο, ένας σκουπιδοτενεκές δεν έχει ομιλία και δε σκέφτεται. Ζωή , θάνατος, χαρά, πόνος, το γέλιο και το κλάμα, ό,τι και ν’ αραδιάσουμε στη σειρά είναι χωρίς διαφορά, χωρίς αξίαν οποιαδήποτε,  ο, τ ι δ ή π ο τ ε,  περ’ απ’ την αδιάκοπη συνείδηση της απελπισίας.

      Γράφει εδώ βέβαια ο Ν.Κ. για το έργο του Samuel Beckett. Μα ένιωσα πως μιλά για το θέατρο του παραλόγου που βιώνουμε στην καθημερινότητά μας… Δηλαδή, τούτη την μη κανονικότητα που προσπαθεί να μιμηθεί τη ζωή μας.

"Φτου ξελεφτερία!"

Ημερολόγια μοναστικής περιόδου

["ὡς στρουθίον μονάζον ἐπί δώματος"]

Πίσω από τη ζωγραφιστή αυτή πόρτα (έργο του Χρήστου Μποκόρου) βλέπω ένα φως. Από έξω μπαίνει το φως αυτό. Καλοκαιρινό, πλούσιο, φλεγόμενο που θα πονέσει τα μάτια όποιων το αντικρίσουν απερίσκεπτα με μιας χωρίς να το συνηθίσουν πρώτα.

Έτσι όμως θαρρώ πως θα βγούμε, από την κατάσταση αυτή που βρισκόμαστε τώρα, κάποτε. Όταν έλθει η ώρα... Θα πονέσουν τα μάτια μας και σχεδόν τυφλοί θα βαδίσουμε προτού να  αντικρίσουμε μιαν απέραντη ομορφιά εκεί που ποτέ δεν πιστέψαμε πως υπάρχει. Θα είναι τόσο πολύ το φως και τόσο μεγάλη η αγάπη μας για τον κόσμο και η δίψα μας για τη ζωή που δεν θα λογαριάσουμε καθόλου τη φτώχεια που θ' αναγκαστούμε να ζήσουμε. Κι ούτε που θα θυμόμαστε τον δύσκολο καιρό του εγκλεισμού. Όσος κι αν έχει περάσει.

Και σα να 'χουμε τελειώσει μ' έναν πόλεμο θα ακούσουμε το χαρμόσυνο "Δεύρο έξω!" Kαι  θα ξαναγεννηθούμε οι πάντες. 

Φωνάζοντας ομοθυμαδόν (και στεντορεία τη φωνή) "Φτου ξελεφτερία!" θα βγούμε!

 

"Ο Δυτικός Κανόνας", ο βλαξ νάρκισος και ο επικίνδυνος "ιός του ἁνθρώπου"...

Ημερολόγια μοναστικής περιόδου

["ὡς στρουθίον μονάζον ἐπί δώματος"]

Επισήμως ένατη μέρα εγκλεισμού.  Δεν μου είναι ξένη η κατάσταση. Παρηγοριέμαι όσο μπορώ για την έξωθεν επιβολή της...

Κοιτάζω το "τοπίο" απέναντι. Στα σαράντα εκατοστά απόσταση: "Ο Δυτικός κανόνας" του μακαρίτη Χ. Μπλούμ, μπούσουλας ανάγνωσης για την λογοτεχνική παραγωγή της Δύσης δεκάδων αιώνων    και... "Ο οίκος του Θεού" - το απολαυστικό και καλογραμμένο κείμενο (κωμικό και συχνά τραγικό μαζί)  που πραγματεύεται την τρομακτική καθημερινότητα των ειδικευόμενων γιατρών του διάσημου  νοσοκομείου, των ιερών τεράτων ("Θεών"!) για την κλινική ιατρική  του 20ου αιώνα, Mass General. Όταν διαβάστηκαν, χρησίμεψε το ανοικονόμητο πάχος τους να... σηκώσει την οθόνη του υπολογιστή μου ώστε να τη φέρουν σχεδόν στο ύψος των ματιών.  Πλάι ανοιγμένο -σαν ξόρκι;-  ένα διαφημιστικό φυλλάδιο της Nespresso με μια υπέροχη  ατμοσφαιρική φωτογραφία της  Πιάτσα Ναβόνα στη Ρώμη. Παραδίπλα τα χειρόγραφα του φίλου μου Ίωνος Δραγούμη που πολυτονίζω (τουτέστιν σχεδόν στοιχειοθετώ γράμμα-το -γράμμα έχοντας μετατρέψει το πληκτρολόγιο σε πολυτονικό) και μεταγράφω. Χρόνια τώρα αυτή η δουλειά κι ο Ίων σχεδόν καθημερινή παρέα. Τώρα, ένας λόγος παραπάνω... 

Έτσι λέω να κυλήσουν οι μέρες... οι βδομάδες...  οι μήνες. Μ' αυτά που επί χρόνια ήταν οι προσευχές μου. Η άλλη συγκομιδή του ανθρώπινου νου... Τα βιβλία, οι εσωτερικές φωνές, η έξω από την αγορά ζωή... Μπορεί αυτό να κρατήσει πολλούς μήνες; Ένα χρόνο; Αναρωτιέται κανείς... Πόσο θ' αντέξουμε  αυτό "το μέσα" (και υπόψη: δεν έχουν όλοι Netflix, ιδιωτικό γυμναστήριο, και τετραγωνικά ατέλειωτα ανέβα κατέβα και πέρα-δώθε γύριζε), χωρίς δουλειά και έσοδα; Με κοινωνία σε αποστείρωση, μάσκα, γάντια, απαγόρευση εξόδου, μετακινήσεις με το φόβο πάνω πάνω. Φόβο για τον διπλανό, φόβο για τον αέρα που αναπνέουμε... Πόσους τόνους απολυμαντικό θα ραντίσουμε ακόμα, πόσο αντισηπτικό θα αντέξουμε να πασαλειφτούμε, πόσον καιρό μακρυά από τους φίλους, τη θάλασσα, την προκλητική φύση,   πόσες ακόμα  live streaming  κηδείες και αποχαιρετισμοί. Πόσες ακόμα νυκτερινές πορείες, μέσα σε νεκρές πόλεις, στρατιωτικών φορτηγών φορτωμένων με εκατοντάδες άκλαυτους, πόσες λύπες βουβές;  

Του τα είπαν οι "κ.κ. Σύμβουλοι". Κι αυτουνού (του φυσιογνωμικού αντίγραφου του Μπενίτο Μουσολίνι με το βαμμένο λειψό ξανθό μαλλί...)  του βλάκα με  στόμφο που καμώνεται τον πλανητάρχη. Τα είχαν πει τα ίδια νωρίτερα και του sui generis  ενοίκου της Ντάουνιγκ Στρήτ 10 στο Λονδίνο  αυτά τα περί ΕΠΙΒΟΛΗΣ "ανοσίας της αγέλης"(που ως καλός λαϊκιστής πήγε να εφαρμόσει μα σαν είδε τα πρώτα πτώματα, και αναλογίστηκε τα χιλιάδες επόμενα, αποφάσισε το ασφαλέστερον "στρίβειν δια του αρραβώνος"). 

Στην αρχή ο βλαξ νάρκισος σφύριζε αδιάφορα. Πρώτα είπε, "δεν είναι τίποτε, ένας κινέζικος ιός" και πήρε μερικά σκληρά μέτρα για να προστατέψει τους πολίτες της χώρας του. Ύστερα όμως του είπαν πως τέλος του φετινού χρόνου θα έχει 20 εκατομμύρια ανέργους και 25% ύφεση στην οικονομία του. Με όσο μυαλό λοιπόν μένει σε ένα βλάκα να σκεφτεί αποφάσισε (μάλλον...)  πως "καλύτερα δέκα  εκατομμύρια νεκροί παρά  είκοσι εκατομμύρια άνεργοι!" [Εξ άλλου οι νεκροί δεν ψηφίζουν... Οι άνεργοι όμως...]. Και, καθώς ο, βωβός, ανεπαρκής και μαλθακός, Αιθίωψ διοικητής του Π.Ο.Υ. προέτρεψε χτες να παίξουμε επίθεση γιατί σε ένα ποδοσφαιρικό παιγνίδι [ποιό ποδοσφαιρικό παιγνίδι καλέ μου;]  δεν αρκεί μόνο η άμυνα...,  βγήκε για να  δηλώσει πως "είναι πρόθυμος να ανοίξει εκ νέου τις αμερικανικές επιχειρήσεις τις επόμενες εβδομάδες και όχι μήνες, ακόμα και αν ο αριθμός των νεκρών από τον ιό συνεχίσει να αυξάνεται".

Ποιός λοιπόν είναι ο [αληθινός!] Αρμαγεδών; Ο "ιός του ανθρώπου" ή  o Πρόεδρος της ανθρώπινης ηλιθιότητας, βαναυσότητας και αναλγησίας;  Και πως θα του απαντήσουν η επιστημονική κοινότητα, οι σιωπηλοί "Θεοί" της ιατρικής, ο "δυτικός κανόνας", το πνεύμα της έρημης από κόσμο Πιάτσα Ναβόνα; 

[...] τί μπορεῖ νά τό μέλει ὁ θάνατος τό κοτσύφι;

Ημερολόγια μοναστικής περιόδου

["ὡς στρουθίον μονάζον ἐπί δώματος"]

  ΕΝΑ ΠΕΖΟ (ΠΟΙΗΜΑ)
  του Λουίς Θερνούδα*

ΤΟ ΚΟΤΣΥΦΙ

        

         Ὁ Μάρτης σουρουπώνει γκριζωπός μέσα ἀπό τίς γυμνές φτελιές, ἄν καί πάνω στό χορτάρι, ὅπου ὁ ἀσφόδελος καί ὁ ὑάκινθος προβάλλουν κιόλας στούς μίσχους τους, ἔχουν ἀνοίξει οἱ στεφάνες τῶν κρόκων, ξαναμμένες ἀπό χρῶμα ἴδιες μέ δροσερό μάγουλο ἀντιμέτωπο μ’ αὐτόν τόν ὀξύ ἀέρα. Ἐκεῖ κοντά, ἀπό τέτοιο κλῆμα χωρίς φύλλο ἤ κάποιο στέγαστρο, ἀπερίσπαστο ἀπό ἔγνοιες, κελαηδάει, εὐαίσθητα καί εἰρωνικά, κάποιο κοτσύφι.

         Ἔχει τώρα τό κελάηδημά του τήν ἴδια ἐλαφράδα χωρίς κούραση καί χωρίς σκιά πού εἶχε τό πρωί, καί καθώς μαζεύεται μετά ἀπό μιά μέρα πτήσης σβήνει στό λάρυγγά του ἡ ἴδια χαρούμενη φωνή τοῦ ξυπνήματός του. Γιά τό πουλί τό φῶς τῆς δύσης εἶναι ἀπαράλλαχτο μέ τῆς ἀνατολής, σέ γαλήνη χλιαρῶν φτερῶν συσσωρευμένων στή φωλιά, ἀπαράλλαχτο μέ  τήν πτήση του σάν τρελοῦ σταυροῦ στόν ἀέρα ὅπου βρίσκει ὑλικό γιά τόσα χιλιοτραγουδισμένα στιχάκια. 

         Ἀπ’ τόν ἀέρα φέρνει στό ἔδαφος κάποιον θεϊκό σπόρο, λίγο φῶς νοτισμένο ἀπό δροσοσταλίδες, πού μ’ αὐτά μοιάζει νά θρέφει τήν ὕπαρξή του, ὄχι σάν πουλί μά σάν λουλούδι, και στά οποία ὀφείλει αὐτές τίς καθάριες νότες, ὑγρές, πού διαπερνοῦν τό λαρυγγά του. Ἴδια ὅπως ἡ βιολέτα γεμίζει μέ τό ἄρωμά της τόν ἀέρα τοῦ Μάρτη, τό κοτσύφι γεμίζει μέ τή φωνή του τή γῆ τοῦ Μάρτη. Καί ἰσοδύναμη διαλεκτική ἀντίθεση, ἀνοιξιάτικη καί χειμερινή, μέ αὐτήν πού ἐκφράζει ὁ καιρός αὐτές τίς μέρες, εἶναι τό πάθος καί ἡ κοροϊδία πού ἐκφράζει τό πουλί μ’ αὐτές τίς νότες.

          Σάν ὁ θάνατος νά μήν ὑπῆρχε -τί μπορεῖ νά τό μέλει ὁ θάνατος τό κοτσύφι;-, σάμπως αὐτός μέ τό βαρύ καί σκληρό του βέλος νά μήν μποροῦσε νά τό διαπεράσει, σφυρίζει τό πουλί χαρούμενο, ἐλεύθερο ἀπό κάθε ἀνθρώπινη λογική. Καί ἡ μεταδοτική του χαρά ἀνάβει στό πνεῦμα ὅποιου λαθραῖα τό ἀκούει, σχηματίζοντας μ’ αὐτό τό πνεῦμα καί μ’ ἐκεῖνο τό κελάηδημα, ἴδια ὅπως τό φῶς μέ τό νερό, ἕναν καί μοναδικό αἰθέριο ὄγκο.

 *Από το βιβλίο Ὄκνος του LUIS CERNUDA, σε μετάφραση Αντώνη Κουτσουραδή, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΙΚΑΡΟΣ.