Θολή ιστορική μνήμη

 

                                                                                                           Ν.Τ.

Έλεγε, με κάποια σιγουριά και κάπως εμπιστευτικά θαρρώ, ο καλοντυμένος νεανίας στην παρέα του τα όσα είχε ακούσει ή  διαβάσει για την κλειστή  μαύρη πύλη του Πατριαρχείου στην Πόλη: «Λένε ότι από εδώ πήγε να βγει ο αυτοκράτορας και τον έπιασαν οι τούρκοι και τον κρέμασαν. Ύστερα, μαρμάρωσε. Οι χριστιανοί τον πήραν και τον έβαλαν σε κρύπτη. Τώρα περιμένει κρυμμένος να αναστηθεί όταν ακουστεί το “Ξύπνα!”».

Σκέφτηκα να του συμπληρώσω πως, εκτός από κρεμασμένος και μαρμαρωμένος, είναι και μισοτηγανισμένος. Και ότι με τη μορφή ψαριού πια θα επανέλθει με το καίριο πρόσταγμα και χοροπηδώντας θα πάει να πέσει στα νερά του Κεράτιου. Αν δεν τον προλάβουν οι τούρκισσες γάτες του Πατριαρχείου που λιάζονται τριγύρω με μάτια σφαλιστά όμως με ψυχή και καρδιά έτοιμη.

Αλλά δεν είπα τίποτα. Και το περίεργο ...ουδόλως εθλίβην. (Μη πω ότι γελούσα κι όλας έσωθεν).

 

 

 

Βιβλία-δρόμοι-αδριάντες-συμβολισμοί

 

Το εργαστήρι του Γ. Παππά.Το πρόπλασμα του ανδριάντα του Ι. Δραγούμη στη Θεσσαλονίκη κυκλωμένο στη φωτογραφία του  © Σπύρος Στάβερης/ LIFO

 

Κι ενώ Τα αδημοσίευτα Τετράδια 1902-1904 του Δραγούμη, που επιμελούμαι, είναι στο δρόμο του Θεού πια (εννοώ την εν ευθέτω επικείμενη έκδοσή τους...), εδώ και λίγο καιρό είχα την ευκαιρία να  ολοκληρώσω το διάβασμα του βιβλίου του ανησύχαστου φίλου καθηγητή Θανάση Διαμαντόπουλου «Ελευθέριος Βενιζέλος  ̶  Ως πλαστουργός ιστορίας»  που θα κυκλοφορήσει σύντομα από τις εκδόσεις Πατάκη. Πόνημα κατά βάση κατακρημνιστικό και αποκαλυπτικό για πολλές από τις «στεγανές» βεβαιότητες απέναντι στον Πολιτικό άνδρα και τον Άνθρωπο Βενιζέλο. Νομίζω πως θα προκαλέσει συζήτηση «θερμή»… Πολλοί θα εξορκίσουν (τινές ίσως θελήσουν και να σουβλίσουν ακόμα τον συγγραφέα του βιβλίου). Σχεδόν με τον ίδιο τίτλο («Ελευθέριος Βενιζέλος  ̶  Πλαστουργός ιστορίας») είχε εκδοθεί το 1977 μια βιογραφία του Βενιζέλου από τον Στέφανο Στεφάνου.

Προχθές, μου έγραφε συμπατριώτης μου που ασκεί την δικηγορία στην Αλεξανδρούπολη «Μετακόμισα από την Βενιζέλου στην Ίωνος Δραγούμη. Εδώ οι δρόμοι διασταυρώνονται ενώ στη Θεσσαλονίκη πάνε παράλληλα». Ένας ασθενής μου κάποτε είχε παρατηρήσει σχετικά «Η Βενιζέλου και η Δραγούμη είναι δρόμοι παράλληλοι. Όμως ο ένας  ανεβαίνει ενώ ο άλλος κατεβαίνει...». Όταν η πολεοδομία με την ονοματοθεσία των δρόμων με «αθώο» τρόπο θέλουν να δείξουν τη συνάντηση (ή μήπως σύγκρουση;)  ή τις ασύμπτωτες πορείες..

Μια ακόμη συμβολιστική των δρόμων στη Θεσσαλονίκη, παντοτινής πόλης της «Άμυνας» και του Βενιζέλου: Σε δυο πλατείες δίπλα δίπλα, Αριστοτέλους και Μακεδονομάχων, η μία τεράστια και «περάστε κόσμε!» η μεγαλύτερη της πόλης  η άλλη λιλιπούτεια, όχι βουερή,  με ένα βυζαντινό ναό στο πλάι-την Αχειροποίητο. Στη μια ο μαρμάρινος λενινιστικός ανδριάντας του Βενιζέλου στην άλλη ο ορειχάλκινος του Ίωνος Δραγούμη με την κοψιά φλωρεντινού πρίγκηπα και την πόζα του Διονυσίου Σολωμού στον πίνακα με τον τεκτονικό χαιρετισμό... Και τα δυο φτιαγμένα από τον ίδιο γλύπτη: Τον Γιάννη Παππά! Αν δε λάβουμε υπόψη ότι τα δύο αγάλματα βρίσκονται στην ίδια πλευρά της Εγνατίας με τον ανδριάντα του Αλέξανδρου Παπαναστασίου στην Πανεπιστημιούπολη μπροστά στο Αμφιθέατρο Τελετών  (έργο και αυτός του Παππά…) οι προθέσεις συμβολισμού γίνονται ακόμα πιο σαφείς.

Τον Δραγούμη τον είχαν πάρει για χρόνια από  την Μακεδονομάχων και δεν τον έφεραν ποτέ πίσω. Από το μέρος με τα μπάζα, όπου τον είχαν αποθέσει, τον πήγαν  σε τόπο χλοερό, κάτω από δέντρα απέναντι από το …πρώην «Βασιλικόν Θέατρον». Τώρα κοιτάζει τον (ελληνοχριστιανικό) Μεγαλέξανδρο (την Τερτσίνα με αυτόν τον τίτλο  αφιέρωσε ο  Νίκος Καζαντζάκης στον Δραγούμη) και τον Κωνσταντίνο Καραμανλή τον Α΄ της παραλίας όπως και τον Όλυμπο απέναντι. Δεν είναι κι άσχημα.

Η μικρή του προτομή φτιαγμένη από τον Τόμπρο μετακόμισε στην Πλατεία Μακεδονομάχων, με τους παραταγμένους σαν να περιμένουν το εκτελεστικό απόσπασμα υπολοίπους Μακεδονομάχους, πολύ σιμά στον Παύλο Γύπαρη («Ο φονιάς με το θύμα αγκαλιά» που λέει κι ο Σαββόπουλος). Ο οποίος, έστω και μαρμάρινος, θα μουρμουρίζει δίνοντας κάθε τρεις και δυο τη νύχτα την εντολή στο απόσπασμα…  Θυμούμαι και το θλιβερό βιβλίο του Κ. Α. Βακαλόπουλου που τους έβαλε τους δυο αυτούς στις ίδιες σελίδες. Το κρίμα μέγα.

 

 

«Δεν υπήρχε άλλη τέτοια καρδιά»

 

 

 ο ένας με το κοράνι ο άλλος

με την Παλαιά Διαθήκη κοιτάνε

συνεχώς να σκοτώνουν ο ένας

 τον άλλο, δεν θα σταματήσει 

ποτέ αυτή η τρέλα που

σκοτώνει...

 

Στο δρόμο χωρίς επιστροφή για τη Μέση Ανατολή έτσι όπως τον χάραξε ο εκατέρωθεν φανατισμός,

Στις απελπισμένες δηλώσεις του λαμπρού συναδέλφου καθηγητή της Νευρολογίας στο Ισραήλ και συμφοιτητή μου Δημήτρη Καρούση που έχασε το παιδί του, τον εικοσιεξάχρονο Ιωνά, φοιτητή της αρχιτεκτονικής, κατά την τρομοκρατική ενέργεια της 1/10/24 στο Τελ Αβίβ,

Δεν έχω πάρα να παραθέσω αυτό το μικρό απόσπασμα από το κείμενο του μακαρίτη σπουδαίου Εβραίου συγγραφέα Άμος Οζ «Από την Ιερουσαλήμ στο Κάιρο»*.

«Δεν υπήρχε άλλη τέτοια καρδιά»  λέει ο πατέρας του αδικοχαμένου παιδιού.

Είναι σαφές. Ραβίνοι και μουλάδες που δεν έχουν καρδιά μοχλεύουν το μίσος και προετοιμάζουν επί χρόνια τέτοιους θανάτους.

Και η Θρησκεία γίνεται μοχλός που θα σηκώσει τα φράγματα για τους ποταμούς αίματος και πάλι…

 

 [...] Δεν είμαι ιστορικός και δεν ισχυρίζομαι ότι κατέχω όλη την αλήθεια. Είμαι ένας Εβραίος, ένας Ισραηλινός, ένας σιωνιστής, που ανήκει στη μετριοπαθή Αριστερά του Ισραήλ. Έχω συμμετάσχει δυο φορές σε πολέμους. Είχα την τύχη να είμαι παρών κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του προέδρου Σαντάτ στην Ιερουσαλήμ, να γίνω μάρτυρας της υπογραφής του Συμφώνου Ειρήνης και της ανταλλαγής πρεσβευτών ανάμεσα στο Ισραήλ και την Αίγυπτο. Εύχομαι να υπογράψουμε συμφωνίες με όλα τα υπόλοιπα αραβικά κράτη και να βρεθεί μια δίκαιη λύση στο πρόβλημα των Παλαιστινίων. Έχω αφιερώσει τη ζωή μου στην ειρήνη και την ασφάλεια της χώρας μου. Θα προσπαθήσω να εξηγήσω εδώ κάποιες από τις βασικές (ψυχολογικές, ιδεολογικές και πολιτικές) τάσεις των συμπατριωτών μου. Ελπίζω να διαβάσω μια μέρα ένα ανάλογο κείμενο, γραμμένο από έναν Αιγύπτιο διανοούμενο ή έναν Παλαιστίνιο συγγραφέα, που θα προσπαθεί να μας μιλήσει όχι για «ελάχιστες προϋποθέσεις ειρήνης» (αυτό είναι καθήκον των πολιτικών), αλλά για τις διαθέσεις και τα συναισθήματα από τα οποία προέρχεται η διένεξη και τα οποία θα πρέπει πρώτα να αλλάξουν για να επιτευχθεί η ειρήνη.

 

*Στο μικρό βιβλίο με τίτλο «Το Ισραήλ, η Παλαιστίνη και η ειρήνη», Εκδόσεις Καστανιώτη 1997.

 

 

 

«Δεν φέρει γρατσουνιές ή τσακίσματα…»

 

...φέρει αφιέρωση του συγγραφέα

 

Όταν το αντίκρισα, το πρώτο που συνέβη είναι πως σχεδόν κολακεύτηκα:  

̶ Κοίτα να δεις φίλε μου το «εκτός εμπορίου» βιβλιαράκι (άραγε είναι από τα εκατό αριθμημένα;), από καρδιάς κάποτε/κάπου/σε κάποιον αφιερωμένο (σε ποιον άραγε μωρέ;;;…) πουλιέται στο διαδίκτυο έναντι ευρώ 4.60!

Υπεραξία λοιπόν δημιουργεί και το δωρεάν ακόμη, σε καιρούς στέγνιας και επιπολαιότητας.  

Δεύτερη ζωηρή ένδον κίνηση που σημείωσα: Να σπεύσω να το αγοράσω! Μα τι να δω; Τι θέλω να δω; Ποιος το πούλησε χωρίς να το διαβάσει; Ποιος το πούλησε αφού το διάβασε προσεκτικά προσεκτικά για να το μοστράρει σαν καινούργιο; Ή ποιανού  ̶ αλλoίμονο, αυτό ακόμα χειρότερο… ̶ φίλου αγαπημένου που έχει εκδημήσει η βιβλιοθήκη περιήλθε στα χέρια του παλιατζή που επέδραμε στο υπό εκκένωσιν διαμέρισμα;;; Ή μήπως φίλος που πένεται αναγκάζεται να βγάζει αυτό και άλλα υπάρχοντα στο σφυρί;

Να σκέφτεστε λοιπόν πότε και πού χαρίζετε τα βιβλία σας. Η πώληση τους στο μεϊντάνι θα σας τραυματίσει αν τυχόν κι είστε ζωντανοί ακόμα όταν το πάρετε είδηση.

Και τέλος πάντων, ίσως ακόμα πιο καλά θα είναι να πάψετε να χαρίζετε εδώ κι εκεί τα βιβλία σας. Όσα σας περισσεύουν, στις ντάνες της αποθήκης ή στα σκαλιά παντού στο σπίτι, θα σας δείχνουν ακριβώς και την …αριθμητική  έλλειψη φίλων ή «θαυμαστών». Αυτό θα κάνει τη γραφή σας πιο αληθινή και αξιοπρεπέστερη.  (Αφού θα γράφετε για σας και δεν θα είναι λογικό από μια ηλικία κι έπειτα να κοροϊδεύετε τον εαυτό σας και να αυταπατάσθε).